Zlin Z-xii Czechoslovak Sport Aircraft
RS Models 92313

Dane techniczne zestawu

• Materiał: plastik (model do sklejania)
• Przeznaczenie: model do sklejania i pomalowania
• Zawartość chemii: w zestawie brak kleju i farb
• Liczba wariantów oznakowania: 4
• Typ samolotu: lekki samolot sportowy / turystyczny

Charakterystyka modelu

Zestaw pozwala wykonać model lekkiego samolotu sportowego Zlin Z-XII w kilku ciekawych, historycznych malowaniach z końca lat 30. XX wieku. Producent przygotował kalkomanie do maszyn biorących udział w międzynarodowych zawodach, w tym w słynnym wyścigu nad oazami w Egipcie, a także do egzemplarza związanego z rumuńskim kompozytorem i pilotem Ionelem Fernicem oraz samolotu używanego w czechosłowackim aeroklubie.

Model przeznaczony jest do klasycznego montażu z użyciem kleju modelarskiego i wymaga samodzielnego pomalowania. Brak dołączonych farb i kleju pozwala dobrać chemię zgodnie z własnymi preferencjami oraz posiadanym już warsztatem. Skala umożliwia budowę kompaktowego modelu, który dobrze prezentuje się zarówno samodzielnie, jak i w dioramach lotniskowych z epoki międzywojennej.

Warianty oznakowania i malowania

Zestaw zawiera kalkomanie do czterech konkretnych samolotów, co pozwala odtworzyć różne epizody z historii Zlina Z-XII:

• Zlin-XII.151 OK-TBG – samolot pilota mjr. Ambruša, uczestnik wyścigu Race over Oasis w Egipcie w 1937 roku. Ten egzemplarz zdobył 7. miejsce w stawce maszyn o znacznie większej mocy, co podkreśla możliwości konstrukcji.
• Zlin-XII.152 OK-TBH – maszyna kpt. Fuks(y), również startująca w Race over Oasis w 1937 roku. Ten wariant pozwala zestawić na półce dwa konkurujące ze sobą samoloty z tych samych zawodów.
• Zlín-XII.187 YR-FER „Blue Beast” (ex OK-ZLI) – samolot Ionela Fernica, rumuńskiego kompozytora i pilota, użytkowany w Balcic (Rumunia) w sierpniu 1937 roku. Charakterystyczny przydomek „Blue Beast” nadaje temu malowaniu wyrazisty, indywidualny charakter.
• Zlin-XII.167 OK-MLD – egzemplarz z Propagační Letka MLL, Hanácký aeroklub Olomouc, prezentowany podczas Leteckého dne w Stanovnicach koło Nowego Hrozenkova w 1937 roku. Ten wariant dobrze oddaje atmosferę pokazów lotniczych i działalności aeroklubów w Czechosłowacji.

Różnorodność oznaczeń obejmuje zarówno samoloty wyczynowe, jak i klubowe, co daje szerokie możliwości aranżacji ekspozycji – od scen z zawodów w Afryce Północnej po spokojne lotniska aeroklubowe Europy Środkowej.

Zlin Z-XII – lekki samolot sportowy

Zlin Z-XII był lekkim, dwuosobowym samolotem sportowo-turystycznym, który odegrał ważną rolę w rozwoju lotnictwa cywilnego w Czechosłowacji w drugiej połowie lat 30. XX wieku. Konstrukcja powstała jako ekonomiczny, prosty w obsłudze samolot dla aeroklubów, prywatnych właścicieli oraz małych firm.

Przed rozpoczęciem produkcji seryjnej przeprowadzono intensywne próby eksploatacyjne. W okresie od marca do lipca 1936 roku siódmy wyprodukowany egzemplarz wylatał 1000 godzin, pokonując 140 000 km i wykonując 529 startów. Tak duży nalot w krótkim czasie potwierdził trwałość konstrukcji i przygotował drogę do wdrożenia do produkcji.

Rozwój i wersje

Samolot produkowano w wersjach z kabiną zamkniętą i otwartą, co pozwalało dopasować maszynę do różnych zastosowań – od komfortowych przelotów turystycznych po bardziej „sportowe” latanie z otwartą kabiną. Podstawową jednostką napędową był silnik Persy II o mocy 45 KM, odpowiadający za ekonomiczną eksploatację i niewielkie koszty użytkowania.

Drugi prototyp, oznaczony OK-BTP, otrzymał rzędowy silnik Walter Mikron i w tej konfiguracji stał się bazą dla wersji Z-212. Łącznie zbudowano 201 egzemplarzy Z-XII oraz 58 maszyn Z-212, co pokazuje, że konstrukcja znalazła szerokie zastosowanie w lotnictwie cywilnym.

Zastosowanie i osiągnięcia

W Czechosłowacji Zliny Z-XII trafiły do aeroklubów, prywatnych użytkowników oraz firm, a także służyły jako samoloty reporterskie. Lekka konstrukcja i niskie koszty eksploatacji sprzyjały intensywnemu wykorzystaniu w szkoleniu, turystyce i lotach propagandowych.

Maszyny tego typu brały udział w licznych zawodach i rajdach lotniczych. Jednym z najbardziej znanych sukcesów było 7. miejsce w wyścigu Race over Oasis w Egipcie w 1937 roku, wywalczone przez mjr. Ambruša na samolocie OK-TBG. Wynik ten był szczególnie istotny, ponieważ Zlin rywalizował z samolotami dysponującymi znacznie większą mocą.

Samoloty eksportowano do wielu krajów świata, co potwierdza ich dobrą opinię wśród pilotów i użytkowników. Przykładem jest egzemplarz YR-FER „Blue Beast”, użytkowany w Rumunii przez Ionela Fernica.

Zlin Z-XII w czasie II wojny światowej

Po wybuchu II wojny światowej część maszyn trafiła do nowych użytkowników. Zliny Z-XII były wykorzystywane przez Luftwaffe jako samoloty szkolne, a także służyły w lotnictwie Słowacji i Węgier. Lekka, nieskomplikowana konstrukcja dobrze nadawała się do podstawowego szkolenia pilotów oraz zadań pomocniczych.

Wybrane dane techniczne (typowe dla Zlin Z-XII)

• Załoga: 2 osoby (pilot + pasażer / uczeń)
• Silnik: Persy II, moc 45 KM (w wersji Z-XII)
• Przeznaczenie: loty sportowe, turystyczne, szkoleniowe, propagandowe
• Okres eksploatacji: druga połowa lat 30. XX w. i czas II wojny światowej
• Liczba wyprodukowanych egzemplarzy: 201 (Z-XII) + 58 (Z-212)

Porady modelarskie

• Przed rozpoczęciem montażu warto dokładnie obejrzeć wypraski i zaplanować kolejność prac, zwłaszcza przy wyborze konkretnego wariantu oznakowania – ułatwia to dobór detali i kolorów.
• Elementy przed klejeniem dobrze jest delikatnie oczyścić z nadlewek i szwów podziałowych drobnym papierem ściernym lub pilnikiem, co poprawi spasowanie i wygląd po malowaniu.
• Do malowania cienkich elementów, takich jak stateczniki czy krawędzie skrzydeł, przydatne są rozcieńczone farby nakładane w kilku cienkich warstwach, co ogranicza zalewanie detali.
• Przed nakładaniem kalkomanii warto zabezpieczyć powierzchnię błyszczącym lakierem – zmniejsza to ryzyko powstania „srebrzenia” i ułatwia ich prawidłowe ułożenie.