Fairchild C-123 Provider
Roden 065

Arktyczny transportowiec do zadań specjalnych

Model przedstawia Fairchild C-123J Provider – wyjątkową odmianę amerykańskiego samolotu transportowego przystosowaną do eksploatacji w trudnych warunkach arktycznych. Charakterystyczne silniki odrzutowe zamontowane na końcówkach skrzydeł oraz podwozie wyposażone w narty nadają tej wersji bardzo nietypowy wygląd i wyróżniają ją spośród innych odmian C-123.

Zestaw pozwala zbudować szczegółowy model transportowca używanego przez Alaska Air National Guard. Producent przygotował cztery warianty oznaczeń związane z 144th Airlift Squadron i bazą Elmendorf-Richardson w Anchorage. Wśród nich znajduje się również egzemplarz zachowany jako eksponat muzealny.

Model po złożeniu ma około 323 mm długości i 466 mm rozpiętości skrzydeł. W zestawie znajdują się plastikowe elementy do samodzielnego montażu, kalkomania oraz instrukcja. Do budowy potrzebne są dodatkowo klej i farby modelarskie.

Provider w wersji arktycznej

Fairchild C-123 Provider został zaprojektowany jako wojskowy samolot transportowy zdolny do operowania z krótkich i słabo przygotowanych lądowisk. Konstrukcja otrzymała wysoko umieszczone skrzydło, masywny kadłub oraz tylną rampę ładunkową, która znacznie ułatwiała załadunek ludzi i sprzętu. Była to szczególnie cenna cecha podczas działań w miejscach pozbawionych odpowiedniej infrastruktury lotniskowej.

Wersja C-123J powstała z myślą o operowaniu w rejonach arktycznych. Dziesięć egzemplarzy C-123B wyposażono w dwa pomocnicze silniki odrzutowe Fairchild J44-R-3, umieszczone na końcówkach skrzydeł. Ich zadaniem było zwiększenie osiągów podczas startu, szczególnie przy dużym obciążeniu. Samoloty otrzymały również specjalne, chowane podwozie nartowe umożliwiające operowanie z zaśnieżonych i oblodzonych powierzchni.

Samolot dla Alaski

C-123J doskonale odpowiadał wymaganiom stawianym przez ogromne i słabo zaludnione obszary Alaski. Możliwość korzystania z krótkich pasów oraz zaśnieżonych powierzchni pozwalała transportować zaopatrzenie i personel do miejsc, do których dostęp innymi środkami był bardzo utrudniony.

Samoloty tego typu wykorzystywała między innymi 144th Airlift Squadron należąca do Alaska Air National Guard. Jednostka stacjonowała w rejonie Anchorage, a Providery wykonywały zadania transportowe, zaopatrzeniowe i pomocnicze w wymagających warunkach klimatycznych.

Provider podczas akcji ratunkowych

Jednym z najbardziej interesujących rozdziałów historii alaskańskich C-123J był ich udział w działaniach ratowniczych po silnym trzęsieniu ziemi na Alasce w 1964 roku. Samoloty tego typu mogły wykorzystać swoje możliwości operowania z krótkich i uszkodzonych pasów, dzięki czemu znalazły zastosowanie w transporcie ludzi, żywności, paliwa, lekarstw i innego niezbędnego wyposażenia.

Providery były szczególnie przydatne w sytuacji, gdy infrastruktura komunikacyjna została poważnie uszkodzona. Ich możliwości transportowe oraz zdolność do działania w trudnym terenie sprawiły, że mogły docierać do miejsc niedostępnych dla większych samolotów.

Konstrukcja i napęd

Podstawową wersję C-123 napędzały dwa silniki gwiazdowe Pratt & Whitney R-2800. W C-123J zachowano ten układ napędowy, dodając dwa niewielkie silniki odrzutowe Fairchild J44-R-3 na końcówkach skrzydeł. Dodatkowe jednostki nie zastępowały silników tłokowych, lecz pełniły funkcję pomocniczą.

Takie rozwiązanie pozwalało zwiększyć ciąg podczas startu i poprawić osiągi samolotu w warunkach, w których ciężki transportowiec musiał operować z krótkiego pasa. W połączeniu z nartami podwozia powstał samolot bardzo dobrze dostosowany do specyficznych warunków Alaski i innych obszarów arktycznych.

Solidny transportowiec taktyczny

C-123 Provider został skonstruowany z myślą o praktycznym wykorzystaniu w warunkach polowych. Tylna rampa pozwalała na stosunkowo szybki załadunek i rozładunek, a przestronna kabina umożliwiała transport żołnierzy, wyposażenia oraz ładunków o dużych gabarytach.

Samolot charakteryzował się również możliwością operowania z nieutwardzonych i krótkich pasów. Dzięki temu mógł wykonywać zadania znacznie bliżej obszaru działań niż większe samoloty transportowe korzystające z rozbudowanych lotnisk.

Fairchild C-123 Provider w służbie

Provider wszedł do służby w United States Air Force w połowie lat 50. i szybko stał się jednym z podstawowych amerykańskich samolotów transportu taktycznego. Oprócz USAF jego różne odmiany wykorzystywały również inne amerykańskie formacje oraz liczne państwa zagraniczne.

Największą sławę C-123 zdobył podczas wojny w Wietnamie, gdzie wykorzystywano go między innymi do transportu zaopatrzenia, ewakuacji rannych i operacji wykonywanych z improwizowanych lotnisk. Powstały także wyspecjalizowane wersje przeznaczone do zadań rozpoznawczych i innych operacji specjalnych.

Dane techniczne

• typ: taktyczny samolot transportowy,
• załoga: około 2–3 osoby,
• napęd podstawowy: 2 × Pratt & Whitney R-2800,
• napęd pomocniczy C-123J: 2 × Fairchild J44-R-3,
• prędkość maksymalna: około 360 km/h,
• zasięg: około 1600 km, zależnie od wersji i obciążenia,
• długość samolotu: około 23,1 m,
• rozpiętość skrzydeł: około 33,5 m,
• wysokość: około 10,4 m,
• ładowność: dostosowana do transportu żołnierzy, wyposażenia i ładunków wielkogabarytowych,
• charakterystyczne wyposażenie C-123J: pomocnicze silniki odrzutowe na końcówkach skrzydeł oraz nartowe podwozie przystosowane do operowania na śniegu i lodzie.

Warianty oznaczeń

1. 144th Airlift Squadron, Alaska Air National Guard, 176th Wing – Elmendorf-Richardson, Anchorage, Alaska. Samolot w białym malowaniu z charakterystycznymi pomarańczowymi powierzchniami na dziobie, gondolach i stateczniku. Oznaczenie na stateczniku: 0-64391.
2. 144th Airlift Squadron, Alaska Air National Guard, 176th Wing – Elmendorf-Richardson, Anchorage, Alaska. Drugi wariant alaskańskiego C-123J w schemacie z rozległymi pomarańczowymi powierzchniami na tylnej części kadłuba i stateczniku. Oznaczenie: 64391.
3. 144th MAS, Alaska Air National Guard – C-123J o numerze 56-4394. Egzemplarz wyróżniony dodatkową wstęgą Air Force Outstanding Unit Award namalowaną na nosie samolotu.
4. Fairchild C-123J, serial number 56-4395 – egzemplarz zachowany jako eksponat plenerowy w Museum of Alaska Transportation & Industry w Wasilla na Alasce. Samolot przedstawiono w charakterystycznym schemacie Alaska Air National Guard.

Rzadki wariant dla miłośników lotnictwa

C-123J jest szczególnie interesującym tematem modelarskim ze względu na swoją niewielką liczebność i nietypową konfigurację. Połączenie klasycznego transportowca z dwoma silnikami odrzutowymi na końcówkach skrzydeł oraz nartowym podwoziem sprawia, że gotowy model zdecydowanie wyróżnia się na tle typowych samolotów transportowych.

Alaskańskie oznaczenia dodatkowo nadają modelowi charakterystyczny wygląd. Pomarańczowe elementy malowania, amerykańskie gwiazdy oraz oznaczenia Alaska Air National Guard tworzą bardzo efektowną kolorystycznie wersję samolotu, a możliwość przedstawienia zachowanego egzemplarza muzealnego pozwala odtworzyć również konkretny historyczny samolot.